Serbest meslek makbuzu nasıl hesaplanır?
Makbuzun çıkış noktası brüt ücrettir. Ödeyen, Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinde sayılan bir tevkifat sorumlusuysa brüt ücretten %20 gelir vergisi stopajı keser; kalan net ücrettir. KDV ise brüt ücret üzerinden hesaplanır ve net ücrete eklenir. Örneğin 10.000 TL brüt ücrette stopaj 2.000 TL, net ücret 8.000 TL, %20 KDV 2.000 TL ve tahsil edilecek tutar 10.000 TL'dir.
Netten brüte giderken net tutar (1 − stopaj oranı)'na bölünür: elinize 8.000 TL geçmesi için brüt ücret 8.000 ÷ 0,80 = 10.000 TL olmalıdır. Net tutarın %20'sini eklemek yanlış sonuç verir.
Kim stopaj yapar, oran kaçtır?
GVK m.94'e göre kamu idareleri, kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernek ve vakıflar, kooperatifler ile gerçek gelirini beyan eden ticaret ve serbest meslek erbabı, serbest meslek ödemelerinden vergi kesmek zorundadır. Oran genel olarak %20'dir; GVK m.18 kapsamındaki telif ve benzeri işlerde %17'dir (2009/14592 sayılı BKK). Noterlere serbest meslek faaliyetleri nedeniyle yapılan ödemelerden kesinti yapılmaz.
Tevkifat sorumlusu olmayan bir kişiye, örneğin muayenehanedeki bir hastaya veya bireysel bir müvekkile düzenlenen makbuzda stopaj yoktur; brüt ücret ve KDV doğrudan tahsil edilir. Kesilen stopaj nihai vergi değildir: yıllık beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir.
KDV ve KDV tevkifatı
Serbest meslek hizmetinde KDV, hizmete uygulanan orana göre brüt ücret üzerinden hesaplanır; hesaplayıcıda %20, %10, %1 ve KDV'siz seçenekleri vardır. KDV Genel Uygulama Tebliği'nin I/C-2.1.3.2.2 bölümüne göre kamu idareleri, bankalar ve sigorta şirketleri gibi belirlenmiş alıcılara verilen etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetlerde alıcı KDV'nin 9/10'unu tevkif eder; bu kısmı size ödemez, kendisi beyan eder.
Tebliğde, KDV dahil bedeli belirli bir tutarın altında kalan işlemlerde tevkifat uygulanmayacağına ilişkin genel bir sınır da vardır; küçük tutarlı makbuzlarda bu sınırı kontrol edin.