Ar-Ge Merkezi mi Teknokent mi? Hangisi Daha Az Vergi Ödetir (2026 Karşılaştırma)
Ar-Ge merkezi (5746) ile Teknokent (4691) teşvikleri karşılaştırması: kazanç istisnası, Ar-Ge indirimi, stopaj terkini, SGK desteği ve asgari kurumlar vergisi.
- Yazar
- Halil Haldan, SMMM
- Yayın
- Son güncelleme
- Mevzuat kontrolü
- Okuma
- 4 dakika
Kısa cevap
Ar-Ge merkezi ile Teknokent arasındaki temel vergi farkı nedir?
Teknokentte bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetinden elde edilen kazanç 31.12.2028'e kadar tamamen vergiden istisnadır ve personel ücretlerinde brüt asgari ücretin kırk katına kadar hesaplanan gelir vergisinin tamamı terkin edilir. Ar-Ge merkezinde kazanç istisnası yoktur; bunun yerine Ar-Ge harcamalarının tamamı kazançtan indirilir ve personelin gelir vergisinin eğitim durumuna göre %80, %90 veya %95'i terkin edilir. Her ikisinde de SGK işveren hissesinin yarısı desteklenir.
Ar-Ge yapan bir şirket için iki ana teşvik yolu vardır: Teknoloji Geliştirme Bölgesinde (Teknokent) faaliyet göstermek ya da kendi bünyesinde bir Ar-Ge merkezi kurmak. İki rejim çoğu zaman birbirine karıştırılır, oysa vergi etkileri farklıdır. Bu yazıda iki rejimi kanun metinleri üzerinden karşılaştırıyoruz.
Dayanak
- 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, özellikle geçici m. 2 (kazanç istisnası, ücret terkini, damga vergisi; 31.12.2028'e kadar)
- 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun m. 2 (tanımlar) ve m. 3 (indirim ve teşvikler)
- 5520 sayılı KVK m. 32/C (yurt içi asgari kurumlar vergisi)
Karşılaştırma tablosu
| Teşvik | Teknokent (4691) | Ar-Ge merkezi (5746) |
|---|---|---|
| Kurum kazancı | Bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge kazancı tamamen istisna (31.12.2028'e kadar) | Kazanç istisnası yok; Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı indirim |
| Ek indirim | — | Belirlenen kriterleri taşıyan merkezlerde harcama artışının %50'sine kadarı ayrıca indirilebilir |
| Personel gelir vergisi | Hesaplanan verginin (asgari ücret istisnası düşüldükten sonra) tamamı terkin | Doktoralı vb. %95, yüksek lisanslı vb. %90, diğerleri %80 terkin |
| Ücret sınırı | Brüt asgari ücretin kırk katı | Brüt asgari ücretin kırk katı |
| SGK işveren hissesi | Yarısı Hazineden (5746 m. 3/3 kapsamında) | Yarısı Hazineden |
| Damga vergisi | Ücretlere ilişkin kâğıtlarda kırk kat sınırına kadar istisna | Ar-Ge kâğıtlarında istisna; ücretlerde kırk kat sınırı |
| Destek personeli sınırı | Ar-Ge ve tasarım personelinin %10'u | Ar-Ge veya tasarım personelinin %10'u |
| Yurt içi asgari KV | Kazanç istisnası asgari vergi matrahından düşülür | Ar-Ge ve tasarım indirimi asgari vergi matrahından düşülür |
Kazanç istisnası ile Ar-Ge indirimi farkı
Teknokentte istisna, bölgedeki faaliyetin kazancına uygulanır. Kârlı bir yazılım şirketinde bu, kazancın tamamının kurumlar vergisi dışında kalması demektir.
Ar-Ge merkezinde ise indirim, yapılan harcamaya bağlıdır. 5746 sayılı Kanun'a göre Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı kurum kazancının tespitinde indirilir. Kârı Ar-Ge harcamasından çok yüksek olan bir şirket, harcamayı aşan kâr için normal kurumlar vergisi öder. Kazancın yetersiz olduğu yıllarda indirilemeyen tutar, yeniden değerleme oranında artırılarak sonraki yıllara devreder.
Örnek: Kazancı 20.000.000 TL, Ar-Ge harcaması 8.000.000 TL olan bir şirket düşünelim.
| Teknokent (kazancın tamamı bölgedeki yazılım faaliyetinden) | Ar-Ge merkezi | |
|---|---|---|
| İstisna / indirim | 20.000.000 TL istisna | 8.000.000 TL Ar-Ge indirimi |
| Vergiye tabi kazanç | 0 | 12.000.000 TL |
| Kurumlar vergisi (%25) | 0 | 3.000.000 TL |
Örnek; diğer indirimler, ek Ar-Ge indirimi ve asgari kurumlar vergisi hesabı dışarıda tutularak oranların etkisini göstermek amacıyla hazırlanmıştır.
Hangi durumda hangisi?
- Teknokent genellikle yazılım ürünü veya hizmeti satan, kârlı ve faaliyetini bölgede yürütebilecek şirketler için daha güçlüdür. Kazanç istisnası yalnızca münhasıran bölgedeki faaliyetlere uygulanır; bölge dışındaki üretim veya ticari satışlar istisnaya girmez.
- Ar-Ge merkezi, üretimini kendi tesisinde yapan, Ar-Ge birimini fabrikadan ayırmak istemeyen ve yeterli sayıda Ar-Ge personeli istihdam eden sanayi şirketleri için uygundur. Merkez, şirketin organizasyonu içinde ayrı bir birim olarak, münhasıran yurt içinde Ar-Ge yapacak şekilde kurulur.
Ar-Ge merkezi kuruluş eşiği
5746 sayılı Kanun'un 2. maddesi Ar-Ge merkezi için kanuni olarak elli tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli öngörür. Kanun'un 4. maddesi Cumhurbaşkanına bu sayıyı on beşe kadar indirme ve sektörlere göre farklılaştırma yetkisi verir. Tasarım merkezlerinde kanuni sayı on tam zaman eşdeğer tasarım personelidir. Başvurudan önce güncel eşik Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı mevzuatından teyit edilmelidir.
Teknokente giriş süreci için Teknokente giriş başvurusu, personel teşviklerinin ayrıntıları için Teknokent personel teşvikleri yazılarımıza bakabilirsiniz.
Asgari kurumlar vergisi
2025'ten itibaren uygulanan yurt içi asgari kurumlar vergisinde (KVK 32/C), 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kazanç istisnası ile Ar-Ge ve tasarım indirimleri asgari vergi matrahından düşülebilecek kalemler arasında sayılmıştır. Bu nedenle iki rejim de asgari vergi karşısında korunur. Buna karşılık yurt dışına verilen hizmetlerdeki kazanç indirimi (KVK 10/1-ğ) bu listede yer almaz (yazılım ihracatı kazanç indirimi).
Karar öncesi kontrol listesi
- Kazancınızın ne kadarı yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetinden, ne kadarı üretim veya ticari satıştan geliyor?
- Ar-Ge faaliyetini bir Teknokentte yürütmek operasyonel olarak mümkün mü?
- Ar-Ge personeliniz Ar-Ge merkezi eşiğine ulaşıyor mu?
- Personelin eğitim durumuna göre stopaj terkininin %80–%100 arasındaki farkı ne kadar?
- Bölge dışı çalışma, destek personeli %10 sınırı ve proje onayı gibi şartları izleyecek kayıt düzeni var mı?
Sık sorulan sorular
Ar-Ge merkezi kurmak için kaç personel gerekir?
5746 sayılı Kanun'un 2. maddesi Ar-Ge merkezi için kanuni olarak elli tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli öngörür ve Kanun'un 4. maddesi Cumhurbaşkanına bu sayıyı on beşe kadar indirme ve sektörler itibarıyla farklılaştırma yetkisi verir. Tasarım merkezlerinde kanuni sayı on tam zaman eşdeğer tasarım personelidir. Güncel eşik başvuru öncesinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı mevzuatından teyit edilmelidir.
Teknokentte personelin gelir vergisi tamamen mi terkin edilir?
4691 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesine göre 31.12.2028'e kadar bölgede çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisinden asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşüldükten sonra kalan tutar terkin edilir. Ar-Ge merkezlerinde ise aynı hesapla bulunan verginin eğitim durumuna göre %95, %90 veya %80'i terkin edilir.
Ar-Ge indirimi kullanılamazsa ne olur?
5746 sayılı Kanun'a göre kazancın yetersiz olması nedeniyle indirilemeyen tutar sonraki dönemlere devreder ve devreden tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.
Kaynaklar
- 015746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun m. 2–3 (Ar-Ge merkezi tanımı, Ar-Ge indirimi, stopaj teşviki, SGK desteği)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 10 Ekim 2026
- 024691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu (güncel metin, geçici 2. madde dahil)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 27 Eylül 2026
- 035520 sayılı KVK m. 32/C — yurt içi asgari kurumlar vergisi; asgari vergi matrahından düşülebilecek istisna ve indirimler (7582 s.K. ile değişik)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 10 Ekim 2026
Yazar
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)
HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK'in kurucusu. Sağlık, sağlık turizmi, inşaat, Teknokent ve turizm sektörlerinde mali müşavirlik, teşvik ve kurumsal danışmanlık alanlarında çalışır.