Basit Usul 2026: Antalya'da Hangi Esnaf Gerçek Usule Geçti? (10380 Sayılı Karar)

Basit usul, küçük esnafın kazancını defter tutmadan, belgelere göre tespit ettiren ve 2021'den bu yana kazancı gelir vergisinden istisna tutan bir vergilendirme yöntemidir. 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 Ocak 2026'dan itibaren büyükşehirlerde bu yöntemin kapsamı önemli ölçüde daraldı. Antalya bir büyükşehir olduğu için ilin büyük ilçelerindeki birçok esnaf 2026'da gerçek usule geçti. Bu yazıda kimlerin etkilendiğini ve geçişte nelere dikkat edilmesi gerektiğini resmî metinler üzerinden açıklıyoruz.

Dayanak

• 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 09.09.2025/33012), Gelir Vergisi Kanunu m. 51'e dayanılarak çıkarıldı; 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi.
• VUK Genel Tebliği (Sıra No: 584) (RG 27.11.2025/33090) — geçenlerin belgeleri.
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 46–48 (basit usul şartları), mükerrer m. 20/A (kazanç istisnası).

Kimler gerçek usule geçti?

Karar'ın 1. maddesine göre büyükşehir belediyesi olan illerde, nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçeler hariç olmak üzere şu faaliyetlerde bulunanlar gerçek usulde vergilendirilir:

1. Her türlü emtia imalatı ile uğraşanlar,
2. Her türlü emtia alım-satımı ile uğraşanlar (münhasıran bir işyeri açmaksızın gezici olarak veya pazar takibi suretiyle perakende emtia alım-satımı yapanlar hariç),
3. İnşaat ile ilgili her türlü işlerle uğraşanlar,
4. Motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarım işleriyle uğraşanlar,
5. Lokanta ve benzeri hizmet işletmelerini işletenler,
6. Eğlence ve istirahat yerlerini işletenler,
7. Şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanlar.

İlçe nüfusu için bir önceki takvim yılının son günü itibarıyla TÜİK'in yayımladığı son veriler esas alınır. Karar aynı zamanda götürü usule ilişkin 95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nı yürürlükten kaldırdı.

Kimler basit usulde kalabilir?

• Karar'da sayılmayan faaliyetleri yürütenler (örneğin bazı hizmet işleri),
• Büyükşehirlerde nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçelerde faaliyet gösterenler,
• Büyükşehir olmayan illerdeki esnaf,

Gelir Vergisi Kanunu'ndaki genel ve özel şartları taşıdıkları sürece basit usulde kalabilir. 2026 için hadler (332 Seri No'lu Tebliğ):

Kanun'un 51. maddesi ayrıca kollektif şirket ortakları, sarraflar, ilan-reklam işleri, gayrimenkul alım-satımı, aracılık işleri ve şehirlerarası taşımacılık gibi faaliyetleri öteden beri basit usulün dışında tutar.

Gerçek usule geçince ne değişir?

Gerçek usule geçenlerin amortismana tabi iktisadi kıymetleri, VUK geçici 5. madde uyarınca maliyet bedeli, bilinmiyorsa alış tarihindeki rayice göre tahmin edilen bedel üzerinden değerlenir.

Geçişte yapılması gerekenler

1. Eski belgeler: VUK Genel Tebliği (Sıra No: 584)'e göre 1.1.2026'dan önce bastırılıp kullanılmayan belgelerin mesleki teşekküle veya vergi dairesine 2 Şubat 2026'ya kadar iptal için ibraz edilmesi gerekiyordu. Bu süreyi kaçıranların durumunu vergi dairesiyle netleştirmesi gerekir.
2. Yeni belgeler: İşletme hesabı esasına göre defter tutacaklar, VUK'a göre düzenlemek zorunda oldukları belgeleri bağlı oldukları oda veya birliklerden de temin edebilir.
3. Açılış kayıtları: 1 Ocak 2026 itibarıyla mevcut mallar ve demirbaşlar için açılış envanteri çıkarılmalı, amortismana tabi kıymetler değerlenmelidir.
4. KDV: Satış fiyatları ve sözleşmeler KDV'yi içerecek şekilde gözden geçirilmeli, alışlarda yüklenilen KDV'nin indirilebilmesi için belgeler düzenli saklanmalıdır.
5. Yapı seçimi: Gerçek usule geçmişken şahıs işletmesi ile şirket arasındaki vergi yükü farkı yeniden değerlendirilebilir. Kendi rakamlarınızla şahıs mı limited mi aracında karşılaştırma yapabilirsiniz.

Kazancın vergisini görmek için gelir vergisi hesaplama aracını, KDV'li fiyatlar için KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.