Antalya'da Şahıs İşletmesi Açmak 2026: Vergi Kaydı, Esnaf mı Tacir mi, Bağ-Kur
Antalya'da şahıs işletmesi kurmak: 10 gün içinde vergi kaydı, esnaf mı tacir mi ayrımı, ATSO kaydı ve 2026 ücretleri, basit usul şartları ve Bağ-Kur'un başlaması.
- Yazar
- Halil Haldan, SMMM
- Yayın
- Son güncelleme
- Mevzuat kontrolü
- Okuma
- 4 dakika
Kısa cevap
Antalya'da şahıs işletmesi nasıl açılır?
İşe başladığınız tarihten itibaren 10 gün içinde vergi dairesine işe başlama bildirimi yapılır; bunu kendiniz veya mali müşaviriniz yapabilir. Vergi kaydının açılmasıyla Bağ-Kur sigortalılığınız da başlar. Ardından işletmenin türüne göre meslek kuruluşuna kaydolursunuz: işletme hesabı esasına göre defter tutan esnaf, esnaf ve sanatkârlar siciline; bilanço esasına göre defter tutan gerçek kişi tacir ise Antalya Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne (ATSO) kaydolur. Kepez, Muratpaşa gibi büyük ilçelerde 2026'dan itibaren bazı faaliyetlerde basit usul uygulanmaz.
Antalya'da kendi işini kurmak isteyenlerin çoğu işe şahıs işletmesiyle başlar. Kuruluş, şirkete göre daha az masraflıdır ama dikkat edilmesi gereken üç ayrım vardır: vergi kaydı, esnaf mı tacir mi olduğunuz ve 2026'da Antalya'da basit usulün kimlere uygulandığı. Bu yazıda kuruluş adımlarını resmî kaynaklara göre sırayla açıklıyoruz.
Dayanak
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 153 ve 168: İşe başlamayı bildirme ve süresi
- 5510 sayılı Kanun m. 7: 4/1-b (Bağ-Kur) sigortalılığının başlangıcı
- Antalya Ticaret Sicili Müdürlüğü (ATSO bilgi bankası): Gerçek kişi kuruluş belgeleri ve 2026 harç ve oda ücretleri
- 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı: 2026'dan itibaren büyükşehirlerde basit usulün kapsamı
Adım 1: Vergi dairesine işe başlama bildirimi (10 gün)
Ticaret ve sanat erbabı ile serbest meslek erbabı, işe başladıklarını vergi dairesine bildirmek zorundadır (VUK m. 153). Gerçek kişilerde bu bildirim işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde yapılır. Bildirim kişinin kendisi tarafından veya yetkili bir meslek mensubu (SMMM) aracılığıyla yapılabilir (VUK m. 168).
Bildirimden sonra vergi dairesi işyerinde yoklama yapar. Vergi levhası ve yoklama tutanağı, sonraki kayıt işlemlerinde istenen belgelerdir.
Adım 2: Esnaf mı, tacir mi?
Vergi kaydından sonra hangi meslek kuruluşuna kaydolacağınız, defter tutma usulünüze bağlıdır.
| Esnaf ve sanatkâr | Gerçek kişi tacir | |
|---|---|---|
| Defter | İşletme hesabı esası (veya basit usul) | Bilanço esası |
| Kayıt yeri | İlgili esnaf ve sanatkârlar odası ve esnaf sicili | Antalya Ticaret Sicili Müdürlüğü (ATSO) |
| Ticaret sicili | Kaydolmaz | Ticaret siciline tescil edilir |
ATSO'nun bilgi bankasında açıkça belirtildiği üzere, işletme hesabı esasına göre defter tutan kişilerin kaydı Ticaret Sicili Müdürlüğü'nce yapılamamaktadır. ATSO'ya kayıt, bilanço esasına göre defter tutan gerçek kişi tacirler içindir.
ATSO'ya kayıt için istenen belgeler (gerçek kişi tacir)
ATSO'nun gerçek kişi kuruluş sayfasındaki liste özetle şöyledir:
- Gerçek kişiler için oda kayıt beyannamesi ve dilekçe (imzalı)
- Ticaret Sicili Yönetmeliği m. 24'e göre taahhütname
- Bilanço esasına göre tutulan defter bilgilerinin yer aldığı evrak sureti
- Kimlik fotokopisi ve 1 adet fotoğraf
- Ticaret unvanı altında imza beyanı (yeni kimlik kartı ile işlem yapanlarda imza örneği NVİ'den alınabildiği için imza beyanı gerekmeyebilir)
- Vergi levhası ve güncel yoklama tutanağı veya mükellef görüntüleme belgesi
2026 ATSO ücretleri (gerçek kişi ticari işletme)
| Kalem | 2026 tutarı |
|---|---|
| Ticaret sicili kuruluş ücreti | 5.466,10 TL + sicil tasdiknamesi harcı + kuruluş tasdik ücreti + ilan ücreti |
| Oda kayıt ücreti | 4.875,00 TL + sermayenin binde 1'i (en az 6.000,00 TL, üst sınır 16.515,00 TL) |
Kaynak: ATSO, 2026 Yılı Ticaret Sicili Harçları, İlan Ücretleri ve Oda Kayıt Ücretleri. İlan ve tasdikname gibi değişken kalemler başvuru sırasında ayrıca hesaplanır.
Adım 3: Basit usul mü, gerçek usul mü?
Basit usul, belirli hadleri aşmayan küçük esnaf için defter tutmadan, kazancın basit yöntemle belirlendiği usuldür. Ancak 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 Ocak 2026'dan itibaren büyükşehir belediyesi bulunan illerde, nüfusu 30.000'i geçen ilçelerde şu faaliyetler basit usulden çıkarılmıştır:
- Emtia imalatı ve alım-satımı (gezici satıcılar ve pazarcılar hariç)
- İnşaat işleri
- Motorlu taşıt bakım ve onarımı
- Lokanta ve eğlence yeri işletmeciliği
- Şehir içi yolcu taşımacılığı
Antalya büyükşehirdir. Kepez, Muratpaşa, Konyaaltı, Alanya ve Manavgat gibi ilçelerde bu faaliyetler için yeni açılan işletme gerçek usulde başlar. Ayrıntılar ve 2026 hadleri için basit usul 2026 yazımıza bakabilirsiniz.
Adım 4: Bağ-Kur kendiliğinden başlar
5510 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre gelir vergisi mükellefi olan 4/1-b sigortalıların sigortalılığı vergi mükellefiyetinin başladığı tarihten başlar. Vergi kaydı açıldığı gün Bağ-Kur prim yükümlülüğü de doğar.
- Gelir vergisinden muaf esnafta ise sigortalılık, esnaf ve sanatkâr siciline kayıt tarihinden başlar.
- Başka bir işte SGK'lı (4/1-a) çalışıyorsanız, birden fazla sigortalılık hâlinde hangisinin geçerli olacağı 5510 m. 53'e göre belirlenir. Açılıştan önce değerlendirme yapılmalıdır.
Aylık Bağ-Kur primini Bağ-Kur prim hesaplama aracımızla görebilirsiniz.
Adım 5: İlk aydan itibaren beyanname takvimi
Gerçek usulde vergilendirilen bir şahıs işletmesinin tipik yükümlülükleri:
- Aylık KDV beyannamesi
- Personel veya stopajlı ödeme varsa muhtasar ve prim hizmet beyannamesi
- Üç aylık geçici vergi beyannamesi
- Yıllık gelir vergisi beyannamesi (Mart)
- e-Fatura / e-Arşiv geçiş hadlerinin takibi (e-fatura 2026)
Şahıs işletmesi mi, limited şirket mi?
Şahıs işletmesinde kazanç artan oranlı gelir vergisine tabidir ve işletme sahibi işletme borçlarından kişisel olarak sınırsız sorumludur. Kazanç arttıkça limited şirket avantajlı hâle gelebilir. Kendi rakamlarınızla karşılaştırma için şahıs mı limited mi aracımızı, şirket kuruluşu için Antalya'da şirket kuruluşu 2026 yazımızı inceleyebilirsiniz.
Kontrol listesi
- İşe başlama tarihini netleştirin (kira sözleşmesi, ilk satış)
- 10 gün içinde vergi kaydı ve yoklama
- Faaliyetiniz ve ilçeniz için basit usul / gerçek usul kontrolü
- Esnaf odası mı ATSO mu? Defter usulünüze göre karar verin
- Bağ-Kur başlangıç tarihini ve aylık prim tutarını not edin
- Banka hesabı, POS, e-Arşiv / e-Fatura kurulumu
Antalya'da işletme kuruluşu ve ilk yıl muhasebesi için Antalya mali müşavirlik sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Şahıs işletmesi açmak için ATSO'ya kayıt zorunlu mu?
Herkes için değil. ATSO'nun bilgi bankasına göre işletme hesabı esasına göre defter tutan kişilerin kaydı Ticaret Sicili Müdürlüğü'nce yapılamamaktadır. Bu kişiler esnaf ve sanatkâr olarak ilgili odaya ve esnaf siciline kaydolur. Bilanço esasına göre defter tutan gerçek kişi tacirler ATSO'ya kaydolur.
Bağ-Kur ne zaman başlar?
5510 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre gelir vergisi mükellefi olan 4/1-b sigortalıların sigortalılığı vergi mükellefiyetinin başladığı tarihten başlar. Yani vergi dairesindeki işe başlama tarihiniz, Bağ-Kur başlangıç tarihinizdir.
Başka bir işte SGK'lı çalışıyorum; şahıs işletmesi açabilir miyim?
Açabilirsiniz. Birden fazla sigortalılık hâlinin bir arada bulunması durumunda hangi sigortalılığın geçerli sayılacağı ve primlerin nasıl ödeneceği 5510 sayılı Kanun'un 53. maddesine göre belirlenir. Kendi durumunuz için açılıştan önce değerlendirme yapılması gerekir.
Şahıs işletmesi mi limited şirket mi?
Kazanç düzeyi, sorumluluk ve büyüme planına göre değişir. Şahıs işletmesinde kazanç artan oranlı gelir vergisine tabidir ve işletme sahibi borçlardan sınırsız sorumludur. Karşılaştırma için ücretsiz şahıs mı limited mi aracımızı kullanabilirsiniz.
Kaynaklar
- 01213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 153 ve 168 — işe başlamayı bildirme ve 10 günlük süreGelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 13 Ekim 2026
- 025510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 7 — sigortalılığın başlangıcı (4/1-b)Mevzuat Bilgi Sistemi · Son kontrol: 13 Ekim 2026
- 03Gerçek Kişi Kuruluş — istenen belgeler (Antalya Ticaret Sicili Müdürlüğü)Antalya Ticaret ve Sanayi Odası · Son kontrol: 13 Ekim 2026
- 042026 Yılı Ticaret Sicili Harçları, İlan Ücretleri ve Oda Kayıt ÜcretleriAntalya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) · Son kontrol: 6 Ekim 2026
- 0510380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı — büyükşehirlerde nüfusu 30.000'i geçen ilçelerde belirli faaliyetlerin 1.1.2026'dan itibaren gerçek usulde vergilendirilmesi (RG 09.09.2025/33012)Resmî Gazete · Son kontrol: 3 Ekim 2026
- 06193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 46–48, 51, mükerrer 20/A ve 2026 hadleri (332 Seri No'lu GV Genel Tebliği)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 3 Ekim 2026
Yazar
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)
HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK'in kurucusu. Sağlık, sağlık turizmi, inşaat, Teknokent ve turizm sektörlerinde mali müşavirlik, teşvik ve kurumsal danışmanlık alanlarında çalışır.