Yıllara Yaygın İnşaatta Geçici Vergi ve Zarar: Stopaj Ne Zaman, Nasıl Geri Alınır?
Yıllara yaygın inşaat kazancı geçici vergiye girer mi, hakediş stopajı geçici vergiden düşülür mü, iş zararla biterse kesinti nasıl iade alınır?
- Yazar
- Halil Haldan, SMMM
- Yayın
- Son güncelleme
- Mevzuat kontrolü
- Okuma
- 4 dakika
Kısa cevap
Yıllara yaygın inşaat kazancı geçici vergiye tabi mi?
Hayır. GVK mükerrer 120. maddeye göre 42. madde kapsamındaki yıllara yaygın inşaat ve onarma işlerinin kazançları geçici vergi matrahına dahil edilmez. Bu işlerin hakedişlerinden kesilen vergiler de geçici vergiden mahsup edilmez. Kazanç veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir. Kesilen vergiler o yılın yıllık beyannamesinde hesaplanan vergiden düşülür. Düşülemeyen tutar talep üzerine diğer vergi borçlarına mahsup edilir; borç yoksa nakden iade edilir.
Yıllara yaygın bir inşaat işinde yüklenici, iş bitene kadar her hakedişten vergi kesintisine uğrar. Kazancını veya zararını ise ancak iş bittiğinde öğrenir. Bu durum geçici vergi dönemlerinde ve işin zararla bittiği yıl iki soru doğurur: Bu iş geçici vergiye girer mi? Kesilen vergiler ne zaman ve nasıl geri alınır? Bu yazıda bu iki soruyu Gelir Vergisi Kanunu ve GİB'in 2026 rehberine göre yanıtlıyoruz.
Dayanak
- 193 sayılı GVK m. 42–44: Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri; kâr veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir.
- GVK mükerrer m. 120: Geçici vergi; 42. madde kazançları matraha dahil edilmez, bu kazançlardan yapılan tevkifat geçici vergiden mahsup edilmez.
- GVK m. 94/3, 3491 ve 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları: Hakediş kesintisi oranları.
- GVK m. 88 ve KVK m. 9: Zarar mahsubu.
- GİB, Ticari Kazanç Elde Eden Mükellefler İçin Vergi Rehberi (Şubat 2026, Yayın No: 585), bölüm 2.5.4.
Kural: kâr veya zarar işin bittiği yıl belli olur
GVK m. 42'ye göre birden fazla takvim yılına yayılan inşaat ve onarma işlerinde kâr veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir. Tamamı o yılın geliri sayılır ve o yılın beyannamesinde gösterilir. Her işin hasılat ve giderleri ayrı defterde veya defterin ayrı sayfalarında izlenir.
İşin bitim tarihi (GVK m. 44):
- Geçici ve kesin kabul usulüne tabi işlerde: geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarih
- Diğer işlerde: işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih
Bitim tarihinin belgelenmesi için inşaatta iş bitimi ve geçici kabul yazımıza bakabilirsiniz.
Geçici vergi: yıllara yaygın iş matraha girmez
GVK mükerrer 120. madde iki şeyi açıkça söyler:
- 42. madde kapsamına giren kazançlar geçici vergi matrahına dahil edilmez.
- Aynı dönemde tevkif edilen gelir vergisi geçici vergiden mahsup edilir, ancak 42. maddede belirtilen kazançlardan yapılan tevkifat hariç.
Kurumlar vergisi mükellefleri de geçici vergiyi KVK m. 32 uyarınca Gelir Vergisi Kanunu'ndaki esaslara göre hesapladığından aynı kural şirketler için de geçerlidir.
Pratik sonuç
Bir müteahhit şirketin hem yıl içinde biten işleri hem de yıllara yaygın işleri varsa:
| Kalem | Geçici vergi beyannamesinde |
|---|---|
| Yıl içinde biten işlerin kazancı | Matraha dahil |
| Yıllara yaygın işlerin hasılat ve maliyetleri | Matraha dahil değil; işin hesaplarında birikir |
| Yıllara yaygın işlerin hakedişlerinden kesilen vergi | Geçici vergiden mahsup edilmez |
| Ortak genel giderler | GVK m. 43'e göre işler arasında dağıtılır; yıllara yaygın işe düşen pay geçici vergi matrahından çıkar |
Hakediş kesintisi oranları
GİB'in 2026 rehberine göre (9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 1.4.2025'ten itibaren):
| İş | Kesinti oranı |
|---|---|
| Demiryolu, tramvay, finiküler, monoray, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri inşaat ve onarım işleri | %1 |
| Gemi inşaat ve onarım işleri | %1 |
| Diğer yıllara yaygın inşaat ve onarma işleri | %5 |
Kesinti, avans olarak yapılan ödemeleri de kapsar. Sözleşme yapılırken yıl içinde bitmesi öngörülen ama sonraki yıla sarkan işlerde kesinti; yeni sözleşmenin veya sözleşme değişikliğinin yapıldığı ya da işin fiilen yıllara yaygın hâle geldiği tarihten sonraki hakediş ödemelerinden başlar.
Hakediş bazında net tutarı hakediş stopajı hesaplayıcımızla görebilirsiniz.
İşin bittiği yıl: mahsup ve iade
Kesilen vergiler, işin bittiği yıl verilecek yıllık beyannamede bildirilen kazanç üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilir. GİB rehberine göre mahsuptan sonra iade gereken tutar kalırsa:
- Mükellefin talebi doğrultusunda diğer vergi borçlarına mahsup edilir.
- Vergi borcu yoksa nakden iade edilir.
Örnek: iş zararla bitti
Bir şirket 2024'te başlayıp 2026'da biten yıllara yaygın bir işte toplam 40.000.000 TL hakediş almış, hakedişlerden %5 oranında 2.000.000 TL kesinti yapılmıştır. İş 3.000.000 TL zararla bitmiştir. Aynı yıl şirketin diğer işlerinden 5.000.000 TL kazancı vardır.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Diğer işlerin kazancı | 5.000.000 TL |
| Yıllara yaygın işin zararı | −3.000.000 TL |
| Kurum kazancı | 2.000.000 TL |
| Hesaplanan kurumlar vergisi (%25) | 500.000 TL |
| Yıllara yaygın işten kesilen vergi | −2.000.000 TL |
| Mahsup edilemeyen (iade / mahsup talebi) | 1.500.000 TL |
Örnekte geçici vergi mahsupları, asgari kurumlar vergisi ve diğer indirimler dikkate alınmamıştır. Diğer işlerin kazancı için yıl içinde ödenen geçici vergiler ayrıca mahsup edilir.
Kesin kabul için alınan hakedişler
GİB rehberine göre geçici kabulden sonra kesin kabulü sağlamak üzere yapılan işler için alınan hakedişler:
- Biten işle ilişkilendirilmez, elde edildikleri yılın kâr veya zararında dikkate alınır.
- Gelir vergisi tevkifatına tabi tutulmaz.
Kontrol listesi
- Her yıllara yaygın iş için ayrı hasılat ve maliyet kaydı var mı?
- Ortak genel giderler ve amortismanlar GVK m. 43'e göre dağıtılıyor mu?
- Geçici vergi beyannamesinde yıllara yaygın işin hasılat, maliyet ve kesintileri hariç tutuldu mu?
- İşveren her hakedişte doğru oranı (%1 / %5) uyguladı mı? Kesinti dekontları dosyada mı?
- İşin bitim tarihi (geçici kabul onayı) belgelendi mi?
- Bitiş yılında mahsup edilemeyen kesinti için iade veya mahsup talebi hazırlandı mı?
Yıllara yaygın işlerinizin muhasebe düzeni için inşaat muhasebesi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İş zararla biterse hakedişlerden kesilen %5 ne olur?
Zarar, işin bittiği yılın beyannamesinde diğer kazançlarla netleştirilir. Kesilen vergiler o beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilir. GİB'in 2026 Ticari Kazanç Rehberi'ne göre mahsup sonucunda iadesi gereken tutar, mükellefin talebi doğrultusunda diğer vergi borçlarına mahsup edilir; vergi borcu yoksa nakden iade edilir.
Şirketimin diğer işleri kârlı; yıllara yaygın işteki zararı düşebilir miyim?
Evet, ama yalnızca işin bittiği yıl. Yıllara yaygın işte kâr veya zarar iş bitene kadar kesinleşmez. Bittiği yıl tespit edilen zarar, o yılın diğer kazançlarıyla birlikte değerlendirilir. Kapatılamayan kısım, kurumlarda KVK m. 9, gerçek kişilerde GVK m. 88 uyarınca en fazla beş yıl sonraki yıllara devredilir.
Hakediş kesintisi oranı her işte %5 mi?
Hayır. 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 Nisan 2025'ten itibaren demiryolu, tramvay, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri ile gemi inşa ve onarım işlerinde oran %1'dir. Diğer yıllara yaygın inşaat ve onarma işlerinde oran %5'tir.
Geçici kabulden sonra alınan hakedişlerden de kesinti yapılır mı?
Hayır. GİB rehberine göre geçici kabulden sonra kesin kabulü sağlamak için yapılan işler nedeniyle alınan hakedişler, biten işle ilişkilendirilmeksizin elde edildikleri yılın kâr veya zararında dikkate alınır ve gelir vergisi tevkifatına tabi tutulmaz.
Kaynaklar
- 01193 sayılı GVK m. 42–44 — yıllara yaygın inşaat ve onarma işleri, gider dağıtımı, işin bitimiGelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 13 Ekim 2026
- 02193 sayılı GVK mükerrer m. 120 — geçici vergi (42. madde kazançları matraha dahil edilmez)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 13 Ekim 2026
- 03193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 94/3 — 42. madde kapsamındaki işlerde istihkak bedellerinden %5 kesinti (3491 s. CBK)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 6 Ekim 2026
- 043491 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı — GVK 94. madde tevkifat oranları (RG 04.02.2021)Resmî Gazete · Son kontrol: 27 Eylül 2026
- 059707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 30.03.2025/32857) — GVK 94 ve KVK 15/30 tevkifat oranları; 1.4.2025’ten itibaren raylı sistem ve gemi inşa işlerinde hakediş kesintisi %1 (GİB Ticari Kazanç Rehberi, Şubat 2026, Yayın No: 585, bölüm 2.5.4)Resmî Gazete · Son kontrol: 13 Ekim 2026
- 06193 sayılı GVK m. 88 ve 5520 sayılı KVK m. 9 — zarar mahsubu (5 yıl)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 13 Ekim 2026
Yazar
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)
HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK'in kurucusu. Sağlık, sağlık turizmi, inşaat, Teknokent ve turizm sektörlerinde mali müşavirlik, teşvik ve kurumsal danışmanlık alanlarında çalışır.