Taşeron Muhasebesi ve Alt İşveren Sorumluluğu

İnşaat projelerinin büyük kısmı, işin farklı bölümlerini üstlenen taşeronlarla yürütülür. Kaba inşaat, elektrik, sıhhi tesisat, alçı, cephe ve benzeri işler çoğu zaman ayrı alt yüklenicilere verilir. Bu yapı operasyonel esneklik sağlar. Ancak mevzuat, ana yükleniciyi taşeronun işçilerine ve sosyal güvenlik yükümlülüklerine karşı müteselsil sorumlu tutar. Bu nedenle taşeron yönetimi muhasebe ve risk yönetimi açısından ayrıca ele alınmalıdır.

Alt işveren kimdir?

5510 sayılı Kanun'a göre alt işveren; bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm ya da eklentilerinde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişidir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesi de asıl işveren–alt işveren ilişkisini ve bu ilişkinin kurulabileceği durumları düzenler.

İlişkinin alt işveren ilişkisi sayılıp sayılmayacağı, sözleşmedeki başlığa göre değil, işin niteliğine ve fiilen nasıl yürütüldüğüne göre belirlenir.

Asıl işverenin sorumluluğu

Bu sorumluluk müteselsildir. Alt işverenin işçisi veya SGK, alacağını asıl işverenden de talep edebilir. Taşeronun ödemediği ücretler, kıdem tazminatları veya prim borçları bu yolla ana yükleniciye yansıyabilir.

Ödeme öncesi kontrol noktaları

Ana yüklenicinin taşeron hakedişlerini ödemeden önce şu kontrolleri yapması önerilir:

1. Alt işveren kaydı: Taşeronun ilgili iş için SGK nezdinde alt işveren olarak kayıtlı olduğunu kontrol edin.
2. Personel bildirimleri: Şantiyede çalışan taşeron personelinin SGK'ya bildirildiğini ve bildirilen gün sayılarının puantajla uyumlu olduğunu kontrol edin.
3. Ücret ödemeleri: Taşeron personelinin ücretlerinin ödendiğine ilişkin belgeleri alın.
4. Prim borcu: Taşeronun ilgili döneme ait prim borcunun olmadığını kontrol edin.
5. İş sağlığı ve güvenliği: Şantiyedeki taşeron faaliyetleri için İSG yükümlülüklerinin yerine getirildiğini kontrol edin.

Bu kontrollerin taşeron sözleşmesine hakediş ödeme şartı olarak yazılması, uygulamada en etkili yöntemdir.

Muhasebe tarafı

Hakediş kaydı

Taşeron hakedişleri ilgili projenin maliyetine yüklenir. Her hakedişte şunlar ayrı izlenmelidir:

• Brüt hakediş tutarı
• KDV ve varsa tevkif edilen KDV
• Yıllara yaygın işlerde yapılan vergi kesintisi
• Teminat kesintileri
• Avans mahsupları

KDV tevkifatı

Ana iş, belirlenmiş alıcıya yapılan ve KDV dahil bedeli 5 milyon TL ve üzerinde olan bir yapım işiyse, işi taşerona devreden yüklenici de taşerona yaptığı ödemede 4/10 oranında tevkifat uygular. Ayrıntılar yapım işlerinde KDV tevkifatı yazımızda.

Taşeron hakediş mutabakatı

Taşeron faturaları, onaylanan hakediş tutanaklarıyla dönemsel olarak mutabık tutulmalıdır. Hakediş tutanağı ile fatura arasındaki farklar, dönem sonunda maliyet ve KDV kayıtlarında düzeltme gerektirir.

Sözleşmede bulunması önerilen hükümler

• İşin kapsamı ve alt işveren ilişkisinin niteliği
• SGK, ücret ve İSG belgelerinin hakediş ödeme şartı olarak tanımlanması
• Teminat kesintisi ve iade koşulları
• Taşeronun yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde ana yüklenicinin mahsup ve rücu hakları
• KDV tevkifatının uygulanıp uygulanmayacağı

Proje bazlı muhasebe düzeni için inşaat muhasebesi nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz. Taşeron yapınızı birlikte değerlendirmek için inşaat muhasebesi sayfamızdan görüşme talep edebilirsiniz.