Sağlık Turizmi Teşviklerinde 1/3 Kuralı ve Finansal Bilgi Formu (EK-5)
İlk destek ödemesinden iki yıl sonra başlayan izleme: Finansal Bilgi Formu (EK-5) ve yıllık desteğin önceki yıl yurt dışı gelirinin 1/3'üyle sınırı.
- Yazar
- Halil Haldan, SMMM
- Yayın
- Son güncelleme
- Mevzuat kontrolü
- Okuma
- 4 dakika
Kısa cevap
Sağlık turizmi desteklerinde 1/3 kuralı nedir?
Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesine İlişkin Genelge m.8'e göre yararlanıcı, ilk destek ödemesinin yapıldığı yılı takip eden ikinci takvim yılından itibaren her yıl izlenir. İzlenen yılda tahakkuk edecek toplam destek, bir önceki yıldaki hizmet ihracatı ve yurt dışı kaynaklı gelir toplamının 1/3'ünü aşamaz. Bu kontrol için Finansal Bilgi Formu (EK-5) sunulur; form verilmezse başvurular değerlendirilmez.
Sağlık turizmi desteklerinde yıllık üst limitler (ör. reklamda 25 milyon TL) çoğu kuruluş için asıl sınır değildir. Destek almaya başladıktan iki yıl sonra devreye giren izleme ve değerlendirme kuralı, bir yılda alınabilecek toplam desteği kuruluşun bir önceki yıldaki yurt dışı gelirinin üçte biriyle sınırlar. Bu yazıda kuralın hangi yıl başladığını, Finansal Bilgi Formu'nun (EK-5) rolünü ve limitin nasıl hesaplandığını Genelge metni üzerinden anlatıyoruz.
Dayanak
- 10962 sayılı Karar m. 4–5 (hizmet ihracatının tanımı ve gerçekleşme yöntemleri), m. 42 (izleme ve performans değerlendirme).
- Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesine İlişkin Genelge (2026) m. 8 (izleme ve değerlendirme, 1/3 sınırı), m. 9 (yıllık limitlerin hangi tarihe göre izleneceği).
- EK-4: Finansal Bilgi Formu'nun onay ve format şartları.
Kural dört cümlede
- İzleme, ilk destek ödemesinin yapıldığı yılı takip eden ikinci takvim yılından itibaren her yıl yapılır (m. 8/1).
- İzlenen yılda yararlanıcı, hizmet ihracatı ve yurt dışı kaynaklı gelirlerini gösteren Finansal Bilgi Formu (EK-5)'ni sunar; sunulmadıkça başvuruları değerlendirilmez (m. 8/2).
- İzlenen yılda tahakkuk edecek toplam destek, bir önceki takvim yılındaki hizmet ihracatı + yurt dışı kaynaklı gelir toplamının 1/3'ünü aşamaz (m. 8/4).
- Limit dolduğunda aynı yıldaki diğer başvurular değerlendirilmez; başvuru süresi geçmemişse izleyen yıl yeniden başvurulabilir (m. 8/5).
İzleme hangi yıl başlar?
| İlk destek ödemesinin yılı | İzlemenin başladığı yıl | 1/3 sınırının dayandığı gelir yılı |
|---|---|---|
| 2025 | 2027 | 2026 |
| 2026 | 2028 | 2027 |
| 2027 | 2029 | 2028 |
İlk iki yıl bu sınır uygulanmaz; yalnızca Karar ve Genelge'deki kalem bazlı üst limitler geçerlidir. Bu süre, kuruluşun yurt dışı gelirini büyütmesi için bir hazırlık dönemi gibi düşünülmelidir.
Örnek hesap
İlk destek ödemesini 2026'da almış bir diş kliniğini düşünelim. Kliniğin 2027'de yurt dışında yerleşik hastalara verdiği hizmetlerden elde ettiği gelir 9.000.000 TL'dir.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| 2027 hizmet ihracatı + yurt dışı kaynaklı gelir (EK-5) | 9.000.000 TL |
| 2028'de tahakkuk edebilecek toplam destek (1/3) | 3.000.000 TL |
| 2028'de tahakkuk sırasına göre gelen başvurular | Reklam 1.800.000 TL + uçak bileti 900.000 TL + fuar 600.000 TL = 3.300.000 TL |
| Tahakkuk eden | 3.000.000 TL |
| Değerlendirilmeyen | 300.000 TL |
Değerlendirilmeyen 300.000 TL'lik başvurunun altı aylık başvuru süresi 2029'a sarkıyorsa 2029'da yeniden başvurulabilir; süresi 2028 içinde dolduysa bu destek kaybedilir. Kalem bazlı limitler (ör. reklam için yıllık 25 milyon TL) bu sınırdan bağımsız olarak ayrıca uygulanır; hangisi düşükse o bağlayıcıdır.
Finansal Bilgi Formu (EK-5)
EK-4'teki açıklamalara göre:
| Durum | Formun onayı |
|---|---|
| İzlemeye tabi olunmayan yıl | Yararlanıcıyı temsile yetkili kişilerce onaylanır |
| İzlemeye tabi olunan yıl | Yeminli mali müşavir veya bağımsız denetim kuruluşu onaylı |
| İlk kuruluş yılı | Açılış bilançosu sunulur |
| Biçim | Islak imzalı PDF + Excel; ülke adı, NACE kodu, gelir türü ve tutarlar iki dosyada uyumlu olmalı |
Form izleme yılı içinde hiç sunulmazsa, önceki yılda hizmet ihracatı yapılmadığı ve yurt dışı kaynaklı gelir elde edilmediği kabul edilir. Bu durumda limit fiilen sıfır olur ve o yıldan önceki döneme ait, henüz tahakkuk etmemiş başvurular reddedilir (m. 8/3).
Muhasebeyle bağlantısı: gelir ülke bazında izlenmeli
EK-5 ülke bazında gelir ister ve izlemeye tabi yılda YMM ya da bağımsız denetim onayı gerekir. Bu nedenle yabancı hasta gelirinin yıl boyunca şu ayrımlarla kayda alınması, yıl sonunda formu hızlı ve tutarlı doldurmayı sağlar:
- Hastanın ülkesi (pasaport / yerleşim bilgisi) her faturada kayıtlı mı?
- Yurt dışında yerleşik hasta gelirleri, yurt içindeki yabancı hastalardan ayrı hesaplarda mı izleniyor?
- Döviz tahsilatlar ve kur farkları ayrıştırılıyor mu?
- KDV istisnası uygulanan faturalar ile EK-5'teki gelir rakamları mutabık mı?
Son madde özellikle önemlidir: yurt dışında yerleşik hastaya verilen sağlık hizmetinde KDV istisnası şartları ile destek dosyasındaki gelir bilgileri aynı faturalardan beslenir. Bu bağlantıyı yabancı hastaya kesilen faturada KDV yazımızda anlattık.
Yıllık limitler hangi tarihe göre sayılır?
1/3 sınırından ayrı olarak, kalem bazlı yıllık üst limitler Genelge m. 9'a göre takvim yılı bazında izlenir ve harcamanın hangi yıla yazılacağı destek türüne göre değişir:
| Destek | Yıl hesabında esas tarih |
|---|---|
| Reklam, acente komisyonu, belgelendirme, komplikasyon sigortası, üyelik, eğitim | Ödeme belgesinin tarihi |
| Yurt içi / yurt dışı etkinlik katılımı | Etkinliğin başlangıç tarihi |
| Yurt dışı birim | Her ayın kira başlangıç tarihi |
| İstihdam | İstihdamın gerçekleştiği her ayın başlangıç tarihi |
| Uçak bileti (hasta ulaşımı) | Hastanın Türkiye'ye giriş tarihi |
Pratik takvim önerisi
- Ocak–Şubat: Önceki yılın yurt dışı gelirini ülke bazında kapatın; izleme yılındaysanız YMM/bağımsız denetim onay sürecini planlayın.
- İlk çeyrek: EK-5'i sunun; form verilmeden başvurular değerlendirilmez.
- Yıl ortası: Tahakkuk eden destek toplamını 1/3 sınırıyla karşılaştırın.
- Yıl sonu: Limit dolmak üzereyse süresi en erken bitecek başvuruları önceliklendirin.
Destek kalemleri ve belgeleri için sağlık turizmi teşvikleri 2026 rehberine ve belge kontrol listesine, yıllık destek tutarının ön hesabı için sağlık turizmi teşvik hesaplayıcısına bakabilirsiniz.
Kuruluşunuzun yurt dışı gelir kayıtlarını EK-5 ve 1/3 sınırına göre kurmak için sağlık turizmi teşvikleri sayfamızdan ön görüşme talep edebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İlk ödeme 2026'da alındıysa izleme hangi yıl başlar?
Genelge m.8/1'e göre izleme, ilk destek ödemesinin yapıldığı yılı takip eden ikinci takvim yılından itibaren yapılır. İlk ödeme 2026'da alındıysa 2027 birinci, 2028 ikinci takvim yılıdır; izleme 2028'de başlar ve 1/3 sınırı 2027 gelirine göre hesaplanır.
Finansal Bilgi Formu verilmezse ne olur?
Genelge m.8/2-3'e göre form sunulmadıkça destek başvuruları değerlendirmeye alınmaz. Form izleme yılı içinde hiç sunulmazsa önceki yılda hizmet ihracatı yapılmadığı ve yurt dışı kaynaklı gelir elde edilmediği kabul edilir; o yıldan önceki döneme ait, henüz tahakkuk etmemiş başvurular reddedilir.
1/3 limiti dolarsa bekleyen başvurular ne olur?
Genelge m.8/5'e göre limit tamamen tahakkuk ederse aynı yıldaki diğer başvurular değerlendirilmez. Başvuru süresi henüz dolmamışsa izleyen takvim yılında yeniden başvuru yapılabilir. Başvuru süreleri çoğu destekte altı ay olduğundan süresi biten başvurular için bu imkân kalmaz.
Yabancı hastaya Türkiye'de verilen tedavi hizmet ihracatı mıdır?
10962 sayılı Karar m.4-5'e göre hizmet ihracatı, yurt içinde yerleşik kişinin yurt dışında yerleşik kişiye sağladığı hizmettir ve hizmetin yurt içinde sağlanıp yurt içinde faydalanıldığı 'yurt içi hizmet sunumu' da bir gerçekleşme yöntemidir. Yurt dışında yerleşik hastaya Türkiye'de verilen sağlık hizmeti bu kapsamdadır.
Kaynaklar
- 01Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesi Hakkında Karar (Karar Sayısı: 10962, RG 27.02.2026/33181)T.C. Ticaret Bakanlığı · Son kontrol: 15 Temmuz 2026
- 02Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesine İlişkin Genelge (5.3.2026 tarihli Bakanlık Onayı, 1.1.2026'dan itibaren geçerli)T.C. Ticaret Bakanlığı · Son kontrol: 27 Eylül 2026
- 03Hizmet Sektörleri Atılım Programı — Genelge ekleri (EK-4 başvuru belgeleri, EK-14 tanıtım faaliyetleri, EK-18 personel nitelikleri, EK-53 hedef ülkeler)T.C. Ticaret Bakanlığı · Son kontrol: 27 Eylül 2026
Yazar
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)
HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK'in kurucusu. Sağlık, sağlık turizmi, inşaat, Teknokent ve turizm sektörlerinde mali müşavirlik, teşvik ve kurumsal danışmanlık alanlarında çalışır.