İçeriğe geç
HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK
Teknokent

Patent ve Faydalı Model Kazanç İstisnası (KVK 5/B): %50 İstisna, Şartlar ve Asgari Vergi

Patentli veya faydalı model belgeli buluşların kira, satış ve üretim kazancının %50'si vergiden istisna. KVK 5/B şartları, Teknokent ilişkisi ve asgari KV.

Yazar
, SMMM
Yayın
Son güncelleme
Mevzuat kontrolü
Okuma
3 dakika
Bu yazıyı çevir · Translate

Kısa cevap

Patent gelirleri vergiden istisna mı?

KVK m. 5/B'ye göre Türkiye'de gerçekleştirilen Ar-Ge, yenilik ve yazılım faaliyetleri sonucu ortaya çıkan ve patent veya faydalı model belgesiyle korunan buluşların kiralanması, devri veya satışı, Türkiye'de seri üretimle pazarlanması ya da üretimde kullanılmasıyla elde edilen kazancın buluşa atfedilen kısmının %50'si kurumlar vergisinden istisnadır. Hüküm gelir vergisi mükelleflerine de uygulanır. İstisna belge tarihinden başlar ve koruma süresince sürer. 4691 Teknokent istisnasıyla birlikte kullanılamaz ve yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahından düşülebilecek istisnalar arasında sayılmamıştır.

Ar-Ge sonucu geliştirilen bir buluşun patent veya faydalı model belgesiyle korunması, hukuki korumanın yanında vergi avantajı da sağlar. Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5/B maddesi bu buluşlardan elde edilen kazancın yarısını vergiden istisna eder. Bu yazıda istisnanın kapsamını, şartlarını ve Teknokent ile asgari kurumlar vergisi karşısındaki durumunu açıklıyoruz.

Dayanak

  • 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 5/B: Sınai mülkiyet haklarında istisna (1.1.2015'ten itibaren elde edilen kazançlara uygulanır)
  • KVK m. 32/C: Yurt içi asgari kurumlar vergisi
  • 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu: Patent ve faydalı model koruması

İstisna kapsamındaki kazançlar

Türkiye'de gerçekleştirilen araştırma, geliştirme, yenilik ve yazılım faaliyetleri sonucu ortaya çıkan buluşlardan:

Kazanç türü İstisna
Buluşun kiralanmasından elde edilen kazanç ve iratlar %50
Buluşun devri veya satışından elde edilen kazançlar %50
Buluşun Türkiye'de seri üretime tabi tutularak pazarlanmasından elde edilen kazançlar %50
Buluşun Türkiye'de üretim sürecinde kullanılmasıyla üretilen ürünlerin satış kazancının buluşa atfedilen kısmı %50
Buluşa yönelik hakların ihlali nedeniyle elde edilen gelirler, sigorta ve diğer tazminatlar %50

Hüküm gelir vergisi mükelleflerine de uygulanır (m. 5/B/4).

Şartlar

  1. Belge: Buluş, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (veya önceki 551 sayılı KHK) kapsamında patent veya faydalı model belgesiyle korunmalıdır. Belge, incelemeli sistemle patent veya araştırma raporu sonucunda faydalı model belgesi olarak alınmış olmalıdır.
  2. Kişi: İstisnadan yararlanan, patent veya faydalı model belgesinin sahibi ya da belge üzerinde tekel niteliğinde özel ruhsata sahip olmalıdır.
  3. Yer: Ar-Ge, yenilik veya yazılım faaliyeti Türkiye'de gerçekleştirilmiş olmalıdır.

Süre

İstisna, patent veya faydalı model belgesinin verildiği tarihten başlar ve belge için sağlanan koruma süresi aşılmamak kaydıyla uygulanır (m. 5/B/3).

Üretimde kullanılan buluşta kazancın ayrıştırılması

Buluş doğrudan satılmıyor da bir ürünün üretiminde kullanılıyorsa, satış kazancının tamamı değil yalnızca buluşa atfedilen kısmı istisnaya konu olur. Bu kısım transfer fiyatlandırması esaslarına göre ayrıştırılır. Kanun, Maliye Bakanlığı'na bunun yerine satış, hasılat, gider, maliyet gibi unsurlara dayalı basitleştirilmiş yöntemler belirleme yetkisi verir.

Stopajlı gelirler

İstisnanın kesinti yoluyla alınan vergilere şümulü yoktur. Ancak istisnadan yararlanan serbest meslek kazançları ve gayrimenkul sermaye iratları üzerinden yapılacak vergi kesintisi %50 indirimli uygulanır. Kazancı kesinti yoluyla vergilenen ve beyanname vermesi gerekmeyenler için indirimli kesinti en fazla 5 yıl sürer (m. 5/B/5).

Teknokent istisnasıyla birlikte kullanılamaz

KVK m. 5/B/6'ya göre bu istisnadan yararlanan mükellefler, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki istisnadan ayrıca yararlanamaz. Teknokentte geliştirilen bir buluştan elde edilen kazanç için hangi istisnanın uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir. Teknokent istisnası için Teknokent vergi avantajları yazımıza bakabilirsiniz.

Yurt içi asgari kurumlar vergisinde düşülmez

KVK m. 32/C, 2025'ten itibaren kurumlar vergisinin, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan az olamayacağını düzenler. Asgari vergi hesabında düşülebilecek istisnalar maddede sayma yoluyla belirlenmiştir: 4691 kazanç istisnası, Ar-Ge ve tasarım indirimleri, belirli 5. madde istisnaları, serbest bölge ve TUGS kazançları, KVK 10/1-g, h, i, j indirimleri ve 7412 sayılı Kanun indirimi.

KVK 5/B istisnası bu listede yer almaz. Bu nedenle patent istisnasından yararlanan bir şirketin kurumlar vergisi, asgari vergi tutarının altına düşüyorsa aradaki fark ödenir. Asgari verginin hesabı için Teknokent ve yurt içi asgari kurumlar vergisi yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek

Bir şirketin indirim ve istisnalar öncesi kazancı 10.000.000 TL, bunun 8.000.000 TL'si patentli buluşun lisans gelirinden doğuyor.

Kalem Tutar
Kazanç 10.000.000 TL
KVK 5/B istisnası (8.000.000 × %50) −4.000.000 TL
Matrah 6.000.000 TL
Kurumlar vergisi (%25) 1.500.000 TL
Yurt içi asgari KV (10.000.000 × %10) 1.000.000 TL
Ödenecek 1.500.000 TL (asgari tutarın üzerinde)

Örnekte hesaplanan vergi asgari tutarın üzerinde olduğu için ek vergi çıkmaz. İstisna payı yükseldikçe veya başka indirimler eklendikçe asgari vergi sınırına ulaşılabilir.

Patent veya faydalı model belgeli buluşlarınız için istisna planlaması yapmak isterseniz Teknokent ve Ar-Ge muhasebesi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Faydalı model belgesi de istisna için yeterli mi?

Evet, ancak belge incelemeli sistemle patent veya araştırma raporu sonucunda alınmış olmalıdır. Kanun, patent veya faydalı model belgesiyle koruma altına alınmış buluşu şart koşar.

Teknokent şirketi patent istisnasından yararlanabilir mi?

KVK m. 5/B/6'ya göre bu istisnadan yararlanan mükellefler, 4691 sayılı Kanun kapsamındaki istisnadan ayrıca yararlanamaz. Aynı kazanç için iki istisna birlikte uygulanmaz; hangisinin uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Patent lisans geliri için kesilen stopaj da indirimli mi?

İstisnanın kesinti yoluyla alınan vergilere şümulü yoktur. Ancak istisnadan yararlanan serbest meslek kazançları ve gayrimenkul sermaye iratları üzerinden yapılacak vergi kesintisi %50 indirimli uygulanır. Beyanname vermesi gerekmeyenler için indirimli kesinti en fazla 5 yıl süreyle uygulanır.

Yazar

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)

HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK'in kurucusu. Sağlık, sağlık turizmi, inşaat, Teknokent ve turizm sektörlerinde mali müşavirlik, teşvik ve kurumsal danışmanlık alanlarında çalışır.

İlgili içerikler

Ön görüşme

Teknokent muhasebenizi uzman ekiple yönetin

Projelerinizi, personel yapınızı ve istisna uygulamanızı birlikte gözden geçirelim.

Ara WhatsAppİletişim