İçeriğe geç
HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK
Sağlık Sektörü

Diş Kliniğinde Hasta Avansı ve Peşin Ödeme: Makbuz, Fatura ve KDV Ne Zaman?

Tedaviden önce alınan kaparo ve peşin ödemelerde muayenehane ne zaman makbuz keser, şirket klinik ne zaman fatura düzenler, KDV hangi ay doğar, iade nasıl düzeltilir?

Yazar
, SMMM
Yayın
Son güncelleme
Mevzuat kontrolü
Okuma
3 dakika
Bu yazıyı çevir · Translate

Kısa cevap

Tedaviden önce hastadan alınan avans için ne zaman belge düzenlenir?

Muayenehane işleten serbest meslek erbabı hekim, VUK m. 236 gereği her tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenler; avans da tahsilattır ve makbuz o gün düzenlenir. Kazanç tahsil esasına göre belirlendiğinden avans tahsil edildiği yılın geliridir. Şirket olarak çalışan klinik ise avansı alınan avans olarak izler ve faturayı hizmet tamamlandıktan sonra en geç 7 gün içinde düzenler. Ancak avans için önceden fatura düzenlerse, KDV fatura tutarı kadar o dönemde doğar (KDVK m. 10/b).

İmplant, ortodonti veya kapsamlı protez tedavilerinde hastalar çoğu zaman tedavi başlamadan kaparo veya peşin ödeme yapar. Bu ödeme için hangi belgenin ne zaman düzenleneceği, kliniğin muayenehane mi şirket mi olduğuna göre değişir. Bu yazıda avansın belgelendirilmesini, KDV'nin doğduğu anı ve tedavi iptalinde yapılacak düzeltmeyi açıklıyoruz.

Dayanak

  • 213 sayılı VUK m. 236 (serbest meslek makbuzu), m. 231/5 (fatura 7 gün)
  • 193 sayılı GVK m. 67 (serbest meslek kazancında tahsil esası)
  • 3065 sayılı KDV Kanunu m. 10/a-b (vergiyi doğuran olay), m. 35 (matrah değişikliğinde düzeltme)

Muayenehane: avans = tahsilat

Serbest meslek erbabı hekim, mesleki faaliyetine ilişkin her türlü tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenler (VUK m. 236). Avans da bir tahsilattır. Bu nedenle:

  1. Makbuz o gün düzenlenir. e-SMM'ye geçmiş hekim e-SMM düzenler; kartla tahsilatta POS kullanılsa bile e-SMM ayrıca düzenlenir.
  2. Gelir o yılın gelirdir. Serbest meslek kazancı tahsil esasına göre belirlenir (GVK m. 67). Aralık'ta alınan avans, tedavi Ocak'ta yapılsa bile tahsil edildiği yılın kazancına girer.
  3. KDV makbuzla doğar. Hizmetten önce düzenlenen "fatura veya benzeri belge", belgede gösterilen tutarla sınırlı olarak KDV'yi o anda doğurur (KDVK m. 10/b). Serbest meslek makbuzu bu belgelerdendir.

Kartla taksitli avans tahsilatında belge düzeni için diş kliniğinde POS ve taksitli tahsilat yazımıza bakabilirsiniz.

Şirket klinik: avans ayrı izlenir

Poliklinik veya ağız ve diş sağlığı merkezi şirket olarak işletiliyorsa kazanç tahakkuk esasına göre belirlenir. Avans hizmet bedeli değil, henüz yerine getirilmemiş bir yükümlülüktür.

Aşama Belge KDV
Avans tahsil edildi, fatura yok Tahsilat makbuzu / banka dekontu Doğmaz
Avans için fatura düzenlendi Fatura Fatura tutarı kadar o dönemde doğar (m. 10/b)
Tedavi tamamlandı Fatura, en geç 7 gün içinde (VUK m. 231/5) Hizmetin yapılmasıyla doğar (m. 10/a); avans faturası varsa kalan tutar için

Muhasebe kaydı

  • Avans tahsilatında: Banka / Kasa — Alınan Sipariş Avansları
  • Hizmet tamamlanıp faturalandığında: Alınan Sipariş Avansları — Satışlar (+ Hesaplanan KDV)

Böylece dönem sonunda tedavisi yapılmamış avanslar gelir olarak görünmez.

Yabancı hasta avansı

Türkiye'de yerleşik olmayan yabancı hastaya verilen koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri KDV Kanunu m. 13/l kapsamında KDV'den istisnadır. Avans için düzenlenen belgede de istisnanın şartları (pasaport kontrolü, faturada zorunlu bilgiler) uygulanır. Ayrıntılar için yabancı hastalara sağlık hizmetinde KDV istisnası yazımıza bakabilirsiniz.

Tedavi iptal edilirse

KDV Kanunu m. 35'e göre işlemin gerçekleşmemesi veya işlemden vazgeçilmesi hâlinde, vergiyi beyan etmiş olan mükellef borçlandığı vergiyi değişikliğin olduğu dönemde düzeltir.

  • Avans için belge düzenlenmemişse (şirket klinik, fatura yok): Yalnızca avans iadesi kaydedilir, KDV düzeltmesi gerekmez.
  • Avans için makbuz veya fatura düzenlenmişse: İade döneminde KDV düzeltmesi yapılır.
  • İade, ödemenin izlenebilmesi için banka kanalıyla yapılmalı ve iade yazısı veya hasta beyanı dosyada saklanmalıdır.

Kontrol listesi

  • Kliniğin statüsü belli mi (muayenehane / şirket)?
  • Muayenehanede her avans tahsilatı için makbuz veya e-SMM düzenlendi mi?
  • Şirket klinikte avanslar ayrı hesapta izleniyor mu, faturalar hizmetten sonra 7 gün içinde düzenleniyor mu?
  • Yabancı hasta avansında istisna şartları sağlandı mı?
  • İptal edilen tedavilerde KDV düzeltmesi ve iade belgesi tamam mı?

Kliniğinizin tahsilat ve belge düzeni için sağlık sektörü muhasebesi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Avans makbuzunda KDV hesaplanır mı?

Serbest meslek makbuzu KDV Kanunu'nun 10/b maddesindeki 'benzeri belge' niteliğindedir. Hizmetten önce düzenlendiğinde, belgede gösterilen tutarla sınırlı olarak KDV o anda doğar. Yabancı hastaya 13/l kapsamında verilen istisna hizmetlerde ise KDV hesaplanmaz.

Hasta tedaviden vazgeçerse avans iadesi nasıl kaydedilir?

KDV Kanunu m. 35'e göre işlemin gerçekleşmemesi veya işlemden vazgeçilmesi hâlinde, KDV'yi beyan etmiş olan mükellef borçlandığı vergiyi değişikliğin olduğu dönemde düzeltir. İade ödemesi banka kanalıyla yapılmalı ve iade belgesi dosyada saklanmalıdır.

Şirket kliniği avans aldığında hemen fatura kesmek zorunda mı?

Hayır. VUK m. 231/5'e göre fatura, hizmetin yapıldığı tarihten itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir. Avans aşamasında fatura zorunlu değildir. Fatura düzenlenirse KDV o tutar için o dönemde doğar.

Kaynaklar

  1. 01213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 236 — serbest meslek makbuzu mecburiyetiGelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 13 Ekim 2026
  2. 02193 sayılı GVK m. 67 — serbest meslek kazancının tespiti (tahsil esası)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 10 Ekim 2026
  3. 033065 sayılı KDV Kanunu m. 10 — vergiyi doğuran olayın meydana gelmesiGelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 6 Ekim 2026
  4. 04213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 231 — fatura nizamı (7 günlük süre)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 6 Ekim 2026
  5. 053065 sayılı KDV Kanunu m. 35 — matrah değişmesinde (iade, işlemden vazgeçme) düzeltmeGelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 13 Ekim 2026

Yazar

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)

HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK'in kurucusu. Sağlık, sağlık turizmi, inşaat, Teknokent ve turizm sektörlerinde mali müşavirlik, teşvik ve kurumsal danışmanlık alanlarında çalışır.

İlgili içerikler

Sağlık Sektörü

Diş Kliniği Muhasebesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Diş kliniği muhasebesi: gelir ayrımı, laboratuvar ve implant maliyetleri, hekim ödemeleri, taksitli tahsilat, yabancı hasta faturaları ve teşvik uyumlu belge düzeni.

· 3 dk okuma

Ön görüşme

Kuruluşunuzun mali yapısını birlikte değerlendirelim

Kayıt düzeninizi, yabancı hasta faturalandırmanızı ve teşvik hazırlığınızı kısa bir ön görüşmede birlikte gözden geçirelim.

Ara WhatsAppİletişim