Diş Kliniğinde POS ve Taksitli Tahsilat: Makbuz, Gelir Kaydı ve Komisyon
Diş hekimi kartla taksitli tahsilatta hangi belgeyi düzenler, gelir ne zaman yazılır, POS komisyonu gider mi? Muayenehane ve şirket klinik için kurallar.
- Yazar
- Halil Haldan, SMMM
- Yayın
- Son güncelleme
- Mevzuat kontrolü
- Okuma
- 4 dakika
Kısa cevap
Diş kliniğinde kredi kartıyla taksitli tahsilatta hangi belge düzenlenir?
Muayenehane işleten serbest meslek erbabı diş hekimi, kartla yapılan her tahsilat için belge düzenler. e-SMM'ye geçmemiş hekimde Hekim POS fişi serbest meslek makbuzu yerine geçer. e-SMM'ye geçen hekim POS'u yalnızca tahsilat için kullanır ve ayrıca e-SMM düzenler. Belge, taksit sayısına bakılmaksızın çekilen tutarın tamamı için düzenlenir. Şirket olarak çalışan klinik ise hizmet için fatura düzenler. Banka POS komisyonu KDV'den istisnadır, BSMV içerir ve işletme gideridir.
Diş kliniklerinde tedavi bedelleri çoğunlukla kredi kartıyla ve taksitle ödenir. Hasta taksitle öder, klinik ise parayı bankanın üye işyeri sözleşmesine göre alır. Bu yazıda kart ve taksitli tahsilatta hangi belgenin düzenleneceğini, gelirin hangi tutarla kaydedileceğini ve POS komisyonunun vergisel durumunu açıklıyoruz.
Dayanak
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 236: Serbest meslek erbabı her türlü tahsilatı için serbest meslek makbuzu düzenler.
- 379 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği: Serbest meslek faaliyeti icra eden hekimlere (diş hekimleri dahil) POS bulundurma ve kartla ödemede kullanma zorunluluğu getirilmiştir. Bu uygulamanın başlangıcı 382 Sıra No.lu Tebliğ ile 1.9.2008 olmuştur. GİB'in 29.09.2014 tarihli özelgesi bu düzenlemeyi özetler.
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 67: Serbest meslek kazancı tahsil esasına göre tespit edilir.
- GİB, Serbest Meslek Kazancı Rehberi 2026: e-SMM'ye geçen hekimlerde POS kullanımı.
- 3065 sayılı KDV Kanunu m. 17/4-e ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu m. 28: Banka işlemlerinde KDV istisnası ve BSMV.
Önce şunu belirleyin: muayenehane mi, şirket mi?
Tahsilatın belgelendirilmesi ve gelirin kaydedilme zamanı, kliniğin hukuki yapısına göre değişir.
| Muayenehane (serbest meslek) | Şirket klinik / poliklinik | |
|---|---|---|
| Gelir tespiti | Tahsil esası (GVK m. 67) | Tahakkuk esası (hizmetin yapıldığı dönem) |
| Kart tahsilatında belge | Hekim POS fişi veya e-SMM | Fatura / e-Arşiv fatura |
| Gelir tutarı | Tahsil edilen tutar | Faturalanan hizmet bedeli |
Şirkete geçişin diğer sonuçları için muayenehaneden şirketleşmeye geçiş yazımıza bakabilirsiniz.
Muayenehanede kartla tahsilat
e-SMM'ye geçmemiş hekim
379 Sıra No.lu Tebliğ ile hekimlerin POS cihazıyla düzenlediği fişler, Vergi Usul Kanunu'na göre düzenlenmiş serbest meslek makbuzu olarak kabul edilir. Kartla ödenmeyen (nakit, havale, çek) tahsilatlar için ise ayrıca serbest meslek makbuzu düzenlenir.
e-SMM'ye geçmiş hekim
GİB'in 2026 rehberine göre e-SMM uygulamasına geçen hekimler POS cihazlarını yalnızca tahsilat için kullanabilir. POS'tan yapılan her tahsilattan sonra mutlaka e-SMM düzenlenmelidir. EFT-POS özellikli yeni nesil ödeme kaydedici cihaz kullananlar ÖKC bilgi fişi alabilir ve banka işlem bilgilerine e-SMM'de yer verebilir. Bu durumda bilgi fişi, e-SMM'nin kâğıt çıktısı yerine kullanılabilir.
Taksit: belge kaç tane, tutar ne?
Taksitli çekimde ilişki ikiye ayrılır:
- Hasta ↔ Banka: Hasta, kart borcunu bankaya taksitlerle öder.
- Banka ↔ Klinik: Banka, çekilen tutarı üye işyeri sözleşmesine göre kliniğe aktarır. Bu aktarım tek seferde, bloke süresi sonunda veya taksit takvimine göre olabilir.
Kartla ödeme yapıldığında hastanın kliniğe olan borcu çekilen tutar kadar kapanır. Bu nedenle belge, çekilen tutarın tamamı için ve çekim tarihinde düzenlenir. Taksit sayısı, düzenlenecek belge sayısını değiştirmez.
Örnek: 60.000 TL'lik implant tedavisi, 6 taksitle karttan çekildi. Banka, sözleşmeye göre tutarı 30 gün bloke sonrası %3 komisyon keserek ödüyor.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Belge (POS fişi / e-SMM / fatura) | 60.000 TL, çekim tarihinde |
| Bankanın kestiği komisyon (%3, BSMV dahil olduğu varsayılmıştır) | 1.800 TL |
| Hesaba geçen | 58.200 TL, bloke çözüldüğünde |
Bu örnekte gelir 58.200 TL olarak değil, 60.000 TL olarak kaydedilir. 1.800 TL ayrıca gider yazılır. Gelirin net tutar üzerinden kaydedilmesi, düzenlenen belge ile kayıtlar arasında uyumsuzluk yaratır.
POS komisyonu: KDV yok, BSMV var
Bankaların lehine aldığı komisyon ve ücretler banka ve sigorta muameleleri vergisine (BSMV) tabidir (6802 s. Kanun m. 28). BSMV kapsamına giren işlemler KDV'den istisnadır (KDV Kanunu m. 17/4-e).
Bu nedenle:
- Banka POS komisyonunda indirilecek KDV oluşmaz.
- Komisyon ve BSMV, mesleki faaliyetle ilgili gider olarak kaydedilir. Belgesi banka dekontu veya üye işyeri hesap özetidir.
- Bloke süresinden önce ödeme almak için kesilen tutar da aynı şekilde gider olarak kaydedilir.
Muayenehanede indirilebilecek diğer giderler için muayenehane giderleri 2026 yazımıza bakabilirsiniz.
Döviz ile kart tahsilatı
Yabancı hastadan kartla döviz cinsinden tahsilat yapılıyorsa belge tutarının TL karşılığı ve kur farkının gelir kaydı ayrıca önem taşır. Bu konuyu yabancı hastadan döviz tahsilatı ve kur farkı yazımızda ele aldık.
Aylık mutabakat kontrol listesi
- POS gün sonu raporu ile düzenlenen POS fişi, e-SMM veya fatura toplamı aynı mı?
- Bankanın hesap özetindeki brüt çekim tutarı ile kayıtlardaki gelir aynı mı?
- Komisyon, BSMV ve erken ödeme kesintileri ayrı gider olarak kaydedildi mi?
- Henüz bankadan gelmemiş blokeli tutarlar alacak olarak izleniyor mu?
- İptal ve iade işlemleri için belge düzeltmesi yapıldı mı?
Sonuç
Taksitli kart tahsilatında temel kural basittir: belge, çekim tarihinde çekilen tutarın tamamı için düzenlenir. Komisyon gelirden düşülmez, ayrıca gider yazılır. Muayenehanede e-SMM'ye geçtikten sonra POS fişi tek başına yetmez. Kliniğinizin tahsilat ve muhasebe düzeni için sağlık sektörü muhasebesi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hasta 6 taksitle ödedi; 6 ayrı makbuz mu düzenlemeliyim?
Hayır. Taksitler hasta ile banka arasındadır. Kart çekimi yapıldığında hastanın size olan borcu çekilen tutar kadar kapanır ve belge çekilen tutarın tamamı için düzenlenir. Bankanın tutarı size tek seferde mi yoksa bloke süresi sonunda ya da taksitler hâlinde mi aktaracağı, üye işyeri sözleşmenize bağlıdır.
e-SMM'ye geçtim; Hekim POS fişi yeterli mi?
Hayır. GİB'in 2026 Serbest Meslek Kazancı Rehberi'ne göre e-SMM uygulamasına geçen hekimler POS cihazlarını yalnızca tahsilat için kullanabilir; POS'tan yapılan tahsilattan sonra mutlaka e-SMM düzenlenmesi gerekir. EFT-POS özellikli yeni nesil ÖKC kullananlar, ÖKC bilgi fişini e-SMM'nin kâğıt çıktısı yerine kullanabilir.
POS komisyonuna KDV ödenir mi, indirilebilir mi?
Bankaların POS komisyonu banka ve sigorta muameleleri vergisine (BSMV) tabidir ve KDV Kanunu m. 17/4-e uyarınca KDV'den istisnadır. Bu nedenle komisyon faturasında indirilecek KDV bulunmaz. Komisyon ve üzerindeki BSMV, faaliyetle ilgili gider olarak kayda alınır.
Bankanın erken ödeme için kestiği tutar ne olur?
Bloke süresinden önce ödeme almak için bankanın kestiği tutar da banka ile yapılan işlemden doğan bir maliyettir ve gider olarak kaydedilir. Banka dekontu veya hesap özeti bu giderin belgesidir.
Kaynaklar
- 01213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 236 — serbest meslek makbuzu mecburiyetiGelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 13 Ekim 2026
- 02GİB İstanbul VDB özelgesi 29.09.2014 / 62030549-120-2303 — hekimlerde POS (379 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği) uygulamasıGelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 13 Ekim 2026
- 03Serbest Meslek Kazancı Elde Eden Mükellefler İçin Vergi Rehberi (Şubat 2026, Yayın No: 590)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 6 Ekim 2026
- 04193 sayılı GVK m. 67 — serbest meslek kazancının tespiti (tahsil esası)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 10 Ekim 2026
- 053065 sayılı KDV Kanunu m. 17/4-e — BSMV kapsamındaki işlemlerin KDV istisnasıGelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 13 Ekim 2026
- 066802 sayılı Gider Vergileri Kanunu m. 28 — banka ve sigorta muameleleri vergisiGelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 13 Ekim 2026
Yazar
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)
HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK'in kurucusu. Sağlık, sağlık turizmi, inşaat, Teknokent ve turizm sektörlerinde mali müşavirlik, teşvik ve kurumsal danışmanlık alanlarında çalışır.