Diş Kliniğinde Hekim Başına Maliyet ve Kârlılık Analizi: Adım Adım Yöntem
Diş kliniğinde her hekimin ve koltuğun kârlılığını ölçmek: doğrudan ve ortak giderler, dağıtım anahtarları, katkı payı ve örnek tabloyla adım adım yöntem.
- Yazar
- Halil Haldan, SMMM
- Yayın
- Son güncelleme
- Mevzuat kontrolü
- Okuma
- 3 dakika
Kısa cevap
Diş kliniğinde hekim başına kârlılık nasıl hesaplanır?
Önce her hekimin ürettiği gelir hasta ve tedavi kaydından çıkarılır. Sonra yalnızca o hekime ait giderler, yani hakediş veya ücret, kullandığı laboratuvar işleri, implant ve sarf malzemesi düşülerek hekimin katkı payı bulunur. Kira, resepsiyon, sterilizasyon ve yazılım gibi ortak giderler koltuk saati veya ciro payı gibi bir dağıtım anahtarıyla hekimlere paylaştırılır. Katkı payından ortak gider payı çıkarıldığında hekim başına kâr görülür. Bu analiz yönetim içindir; vergi matrahını değiştirmez.
Bir diş kliniğinin toplam kârı iyi görünse de, kârın hangi hekimden, hangi koltuktan ve hangi tedavi türünden geldiği çoğu zaman bilinmez. Hekim başına kârlılık analizi bu soruyu yanıtlar ve yeni hekim alımı, ücret modeli, koltuk sayısı gibi kararlara veri sağlar. Bu yazıda analizi adım adım nasıl kuracağınızı anlatıyoruz.
1. Geliri hekime bağlayın
Her tedavinin hangi hekim tarafından yapıldığı randevu ve hasta kayıt sisteminde bellidir. Aylık gelir bu kayıttan hekim bazında çıkarılır.
Dikkat edilecek iki nokta:
- Tahsilat değil hizmet esas alınmalı. Taksitli kartla veya peşin alınan bedel, tedavinin yapıldığı aylara göre hekime bağlanmalıdır. Aksi hâlde peşin ödeme alınan aylar şişkin, tedavi ayları zayıf görünür.
- Paket tedaviler bölünmeli. Birden fazla hekimin katıldığı tedavilerde (cerrahi + protez gibi) gelir, iş paylarına göre bölünür.
2. Doğrudan giderleri hekime yükleyin
Doğrudan gider, hekim çalışmasa oluşmayacak giderdir:
| Doğrudan gider | Kaynağı |
|---|---|
| Hekim hakedişi veya ücreti ve işveren payları | Bordro / makbuz |
| Laboratuvar (protez, ortodontik aparey) | Laboratuvar faturası, hasta bazında |
| İmplant, greft ve kişiye özel malzeme | Stok çıkışı, hasta bazında |
| Hekime özel asistan (varsa) | Bordro |
Laboratuvar ve implant faturalarının hasta adı veya iş emri numarasıyla gelmesi, bu adımı kolaylaştırır.
Katkı payı = Hekim geliri − Doğrudan giderler
Katkı payı, hekimin kliniğin ortak giderlerini karşılamaya ne kadar katkı verdiğini gösterir.
3. Ortak giderleri bir anahtarla dağıtın
Kira, aidat, elektrik, resepsiyon, sterilizasyon, yazılım, muhasebe ve reklam gibi giderler tüm hekimlere hizmet eder. Bunlar için bir dağıtım anahtarı seçilir:
| Ortak gider | Önerilen anahtar |
|---|---|
| Kira, aidat, ünit amortismanı | Koltuk kullanım saati |
| Resepsiyon, yazılım, çağrı merkezi | Randevu veya hasta sayısı |
| Sterilizasyon, genel sarf | Tedavi seansı sayısı |
| Yönetim, muhasebe, genel reklam | Ciro payı |
Anahtar her ay aynı şekilde uygulanmalıdır. Anahtarı aydan aya değiştirmek, karşılaştırmayı anlamsız kılar.
4. Tabloyu birleştirin
Aşağıdaki tablo varsayımsal bir örnektir; gerçek bir kliniğe ait değildir.
| Hekim A | Hekim B | Hekim C | Toplam | |
|---|---|---|---|---|
| Gelir | 900.000 | 600.000 | 300.000 | 1.800.000 |
| Hakediş / ücret | 360.000 | 210.000 | 150.000 | 720.000 |
| Laboratuvar ve implant | 180.000 | 60.000 | 30.000 | 270.000 |
| Katkı payı | 360.000 | 330.000 | 120.000 | 810.000 |
| Ortak gider payı (koltuk saati: %40 / %35 / %25) | 240.000 | 210.000 | 150.000 | 600.000 |
| Hekim başına kâr | 120.000 | 120.000 | −30.000 | 210.000 |
Bu örnekte en yüksek ciroyu A yapsa da B aynı kârı daha az laboratuvar gideriyle üretmektedir. C ise koltuk saatinin %25'ini kullanmasına rağmen ortak giderleri karşılayamamaktadır. Karar için bakılacak sorular: C'nin hasta sayısı mı düşük, tedavi karması mı farklı, yoksa koltuk boş mu kalıyor?
5. Koltuk doluluk oranını ekleyin
Hekim kârlılığını koltuk doluluğuyla birlikte okuyun:
Koltuk doluluk oranı = Kullanılan koltuk saati ÷ Açık koltuk saati
Doluluğu düşük bir koltukta yeni hekim çalıştırmak ortak gideri dağıtır. Doluluğu yüksek klinikte ise yeni koltuk yatırımı gündeme gelir.
6. Raporlama sıklığı
- Aylık: Hekim bazında gelir, doğrudan gider ve katkı payı
- Üç aylık: Ortak gider dağıtımı ve hekim başına kâr; tek ayın dalgalanmalarını dengeler
- Yıllık: Ücret modeli (sabit, yüzde, karma) ve koltuk yatırımı kararları
Başlamak için kontrol listesi
- Randevu sistemindeki hekim ve tedavi kodları muhasebe kayıtlarıyla eşleşiyor mu?
- Laboratuvar ve implant faturaları hasta veya iş emri bazında geliyor mu?
- Muhasebe programında hekim veya koltuk için masraf merkezi açıldı mı?
- Ortak giderler için dağıtım anahtarları yazılı olarak belirlendi mi?
Kliniğinizin tahsilat, gider ve raporlama düzenini birlikte kurmak için sağlık sektörü muhasebesi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ortak giderleri neye göre dağıtmalıyım?
Giderin doğasına en yakın ölçüyü seçin. Kira ve ünit amortismanı için koltuk kullanım saati, resepsiyon ve yazılım için hasta veya randevu sayısı, genel yönetim giderleri için ciro payı kullanılabilecek anahtarlardır. Önemli olan seçilen anahtarın her ay aynı şekilde uygulanmasıdır.
Bu analiz için ayrı bir muhasebe sistemi gerekir mi?
Hayır. Yasal defterler aynı kalır. Gelir ve giderlerin hekim, koltuk veya şube bazında etiketlenmesi yeterlidir. Muhasebe programındaki masraf merkezi veya proje kodları bu iş için kullanılabilir.
Katkı payı negatif çıkan hekimle çalışmak zararlı mıdır?
Tek bir ayın sonucu karar için yeterli değildir. Hekimin yeni başlamış olması, uzun tedavi süreçleri veya laboratuvar faturalarının tedaviden önce gelmesi geçici negatif sonuç yaratabilir. En az üç aylık dönemlere bakmak daha doğru bir tablo verir.
Yazar
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)
HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK'in kurucusu. Sağlık, sağlık turizmi, inşaat, Teknokent ve turizm sektörlerinde mali müşavirlik, teşvik ve kurumsal danışmanlık alanlarında çalışır.