Ar-Ge, Tasarım ve Destek Personeli Kimdir? 5746 Sayılı Kanundaki Tanımlar ve Teşvike Etkisi
Araştırmacı, teknisyen, tasarımcı ve destek personeli kimdir? 5746 m.2 tanımları, eğitim şartları, desteklenecek programlar ve hangi teşvikten nasıl yararlandıkları.
- Yazar
- Halil Haldan, SMMM
- Yayın
- Son güncelleme
- Mevzuat kontrolü
- Okuma
- 3 dakika
Kısa cevap
5746 sayılı Kanun'a göre Ar-Ge personeli kimdir?
Ar-Ge personeli, Ar-Ge faaliyetlerinde doğrudan görevli araştırmacı ve teknisyenlerdir. Araştırmacı en az lisans mezunu uzmandır; teknisyen meslek lisesi veya meslek yüksekokullarının tasarım, teknik, fen veya sağlık bölümlerinden mezun kişidir. Tasarım personeli, tasarım faaliyetlerinde doğrudan görevli tasarımcı ve teknisyenlerdir. Tasarımcı; mühendislik, mimarlık veya tasarım bölümlerinden en az lisans mezunu ya da tasarım alanında lisansüstü derecesi olan kişidir. Destek personeli ise bu faaliyetlere katılan veya doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personeldir.
Ar-Ge ve tasarım teşviklerinde bir çalışanın hangi kategoriye girdiği, ücretinden ne kadar vergi terkin edileceğini ve SGK desteğinden yararlanıp yararlanamayacağını belirler. Bu yazıda 5746 sayılı Kanun'un 2. maddesindeki personel tanımlarını ve bu tanımların teşviklere etkisini özetliyoruz.
Dayanak
- 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun m. 2 (tanımlar), m. 3 (teşvikler)
- 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu geçici m. 2 (Teknokent personeli ve destek personeli sınırı)
Tanımlar
| Kategori | 5746 m. 2'deki tanım | Eğitim şartı |
|---|---|---|
| Ar-Ge personeli | Ar-Ge faaliyetlerinde doğrudan görevli araştırmacı ve teknisyenler | Alt kategoriye göre |
| Araştırmacı | Ar-Ge ve yenilik projelerinde yeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistemlerin tasarımı veya oluşturulması ile projelerin yönetiminde yer alan uzman | En az lisans |
| Teknisyen | Teknik bilgi ve deneyim sahibi kişi | Meslek lisesi veya meslek yüksekokulunun tasarım, teknik, fen veya sağlık bölümü |
| Tasarım personeli | Tasarım faaliyetlerinde doğrudan görevli tasarımcı ve teknisyenler | Alt kategoriye göre |
| Tasarımcı | Tasarım projelerinin gerçekleştirilmesi ve yönetiminde yer alan kişi | Mühendislik, mimarlık veya tasarım bölümünden en az lisans ya da tasarım alanında en az lisansüstü |
| Destek personeli | Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine katılan veya doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personel | Şart yok |
Desteklenecek programlar
Kanun "desteklenecek programlar"ı ayrıca tanımlar (m. 2/1-o): Yükseköğretim kurumlarının matematik, fizik, kimya ve biyoloji lisans programları ile YÖK'ün görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenecek diğer programlar. Bu programlardan mezun olmak, stopaj teşvikinde daha yüksek oranı getirir.
Tanımın teşviklere etkisi
Gelir vergisi stopajı (Ar-Ge ve tasarım merkezleri, 5746 m. 3/2)
| Personel | Hesaplanan verginin terkin oranı |
|---|---|
| Doktoralı veya desteklenecek programlarda en az yüksek lisanslı | %95 |
| Yüksek lisanslı veya desteklenecek programlarda lisanslı | %90 |
| Diğerleri | %80 |
Teknokentlerde (4691 geç. 2) ise oran eğitimden bağımsız olarak hesaplanan verginin tamamıdır. 2026 rakamlarıyla örnek için Ar-Ge personelinde stopaj teşviki yazımıza bakabilirsiniz.
SGK işveren hissesi desteği (5746 m. 3/3)
Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin işveren hissesinin yarısı, 2 / 5 puanlık indirimden sonra Hazine'den karşılanır. Ayrıntılar: SGK işveren hissesi desteği.
Destek personeli sınırı
Destek personeli teşviklerden sınırsız yararlanamaz. Teknokentte 4691 geçici 2. maddeye göre gelir vergisi stopajı ve sigorta primi teşviklerinden yararlanacak destek personeli sayısı Ar-Ge ve tasarım personeli sayısının %10'unu aşamaz; toplam personeli 15'e kadar olan bölge firmalarında bu oran %20'dir. SGK'nın 2026 teşvik dokümanı da destek personelinin Ar-Ge personel sayısının %10'u aşılmamak kaydıyla destekleneceğini belirtir.
Personel dosyasında bulunması gerekenler
- Diploma ve mezun olunan bölümü gösteren belge (araştırmacı, teknisyen ve tasarımcı için)
- Yüksek lisans veya doktora belgesi (oran farkı için)
- Görev tanımı: kişinin hangi Ar-Ge veya tasarım projesinde, hangi rolde çalıştığı
- Destek personeli için faaliyetle doğrudan ilişkiyi gösteren görev tanımı
- Merkez veya bölge dışında çalışılan sürelerin onaylı kayıtları
Teknokent ve Ar-Ge merkezi bordrolarınızın teşvik açısından kontrolü için Teknokent ve Ar-Ge muhasebesi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Desteklenecek programlar hangileridir?
5746 m. 2/1-o'ya göre desteklenecek programlar; yükseköğretim kurumlarının matematik, fizik, kimya ve biyoloji lisans programları ile Yükseköğretim Kurulu'nun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenecek diğer programlardır. Bu programlardan mezun olanlar stopaj teşvikinde daha yüksek oranlardan yararlanır.
Muhasebe veya insan kaynakları çalışanı destek personeli sayılır mı?
Kanun destek personelini Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personel olarak tanımlar. Belirleyici olan unvan değil, kişinin Ar-Ge veya tasarım faaliyetiyle doğrudan ilişkisidir. Ayrıca destek personelinin teşvikten yararlanması sayı sınırına tabidir.
Ön lisans mezunu araştırmacı olabilir mi?
Hayır. Araştırmacı en az lisans mezunu uzmandır. Meslek yüksekokulunun tasarım, teknik, fen veya sağlık bölümünden mezun ve teknik bilgi ve deneyim sahibi kişiler ise teknisyen olarak Ar-Ge personeli sayılabilir.
Kaynaklar
- 015746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun m. 2–3 (Ar-Ge merkezi tanımı, Ar-Ge indirimi, stopaj teşviki, SGK desteği)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 10 Ekim 2026
- 024691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu (güncel metin, geçici 2. madde dahil)Gelir İdaresi Başkanlığı · Son kontrol: 27 Eylül 2026
- 03Sigorta Primi Teşvikleri 2026 (Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü)Sosyal Güvenlik Kurumu · Son kontrol: 13 Ekim 2026
Yazar
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)
HALDAN MALİ MÜŞAVİRLİK'in kurucusu. Sağlık, sağlık turizmi, inşaat, Teknokent ve turizm sektörlerinde mali müşavirlik, teşvik ve kurumsal danışmanlık alanlarında çalışır.